Hoeveel zonnepanelen heeft u nodig op een boot?

Wie wil weten hoeveel zonnepanelen hij nodig heeft op een boot, moet niet beginnen bij het aantal panelen, maar bij het energieverbruik. Pas daarna kunt u bepalen hoeveel totaal vermogen in wattpiek zinvol is en of dat vermogen het best wordt verdeeld over één, twee of meerdere panelen. Daarbij geldt een belangrijk uitgangspunt: het aantal zonnepanelen bepaalt vooral hoe snel uw accu wordt opgeladen, terwijl de back-up aan boord in de eerste plaats wordt bepaald door de capaciteit van uw accu. In dit artikel leggen we alles uit wat u moet weten over zonnepanelen voor op uw boot.

 

De eerste stap is het in kaart brengen van alle verbruikers aan boord. Denk aan koelkast, verlichting, marifoon, navigatieapparatuur, telefoonladers, waterpomp en eventueel een omvormer. Het opgegeven vermogen van een apparaat staat meestal in watt. Door dat vermogen te vermenigvuldigen met het aantal gebruiksuren per dag, krijgt u het dagelijkse verbruik in wattuur. Niet alleen wattage telt, maar juist ook de gebruiksduur. Een koelkast met een relatief laag vermogen kan over een etmaal alsnog veel energie vragen, terwijl een zwaarder apparaat dat maar kort draait juist beperkt verbruikt.

 

Werkt uw boordsysteem op 12V of 24V, dan kunt u dit ook omrekenen naar ampère en ampère-uur. Daarbij geldt: watt is gelijk aan ampère maal voltage. Bij een 12V-systeem deelt u het vermogen dus door 12 om de stroom in ampère te berekenen. Vervolgens vermenigvuldigt u die stroom met het aantal gebruiksuren per dag om op ampère-uur uit te komen. Dat is handig, omdat accucapaciteit op boten vaak in Ah wordt uitgedrukt.

 

Een veelgemaakte fout is om direct te denken dat meer zonnepanelen automatisch meer reserve aan boord betekent. Dat klopt niet. De reserve wordt vooral bepaald door uw accu. U wilt voor een langere levensduur diepe ontlading voorkomen en daarom is het belangrijk om royaal naar accucapaciteit te kijken. Voor lithium wordt vaak gerekend met ongeveer twee keer het dagelijkse verbruik aan opslagcapaciteit, terwijl voor loodaccu’s vaak vier keer het dagelijkse verbruik wordt aangehouden, omdat daar minder van de capaciteit praktisch bruikbaar is.

 

Dat betekent concreet dat u eerst moet bepalen hoeveel energie u per dag gebruikt en welk accutype u aan boord heeft. Pas daarna kijkt u hoe snel die energie via zonnepanelen weer moet worden aangevuld. Gaat u vooral een weekend weg en kan de boot tussendoor bijladen? Dan stelt u andere eisen dan wanneer u graag lang voor anker ligt zonder walstroom.

 

Bij de vraag “hoeveel zonnepanelen nodig boot” is het slimmer om eerst naar het totale paneelvermogen te kijken dan naar het kale aantal panelen. Twee panelen van 100 Wp leveren samen immers hetzelfde nominale piekvermogen als één paneel van 200 Wp. Wat in uw situatie beter is, hangt af van de ruimte op dek, op het kajuitdak, aan de reling of op een bimini.

 

Een praktische manier om te rekenen is als volgt:

 

Stel dat uw dagelijkse verbruik 480 Wh is. Op een 12V-systeem komt dat neer op 40 Ah per dag. Wilt u voldoende accucapaciteit zonder de accu te diep te ontladen, dan komt u grofweg uit op ongeveer 80 Ah opslag bij lithium of ongeveer 160 Ah bij loodaccu’s.

 

Vervolgens bepaalt u hoeveel van dat dagverbruik u via zonne-energie wilt terugladen. In de praktijk is het logisch om dat niet te krap te berekenen. Op boten is de opbrengst namelijk minder voorspelbaar door schaduw van tuigage, beperkte ruimte, wisselende zonstand en veranderende lichtomstandigheden. Dat is ook precies waarom maritieme systemen vaak baat hebben bij een goede MPPT-laadregelaar, die de opbrengst onder wisselende omstandigheden beter benut.

 

Wilt u de laadtoestand van uw accu goed in de gaten houden, dan helpt een accumonitor om te zien wanneer de accu richting een kritische ontladingsdiepte gaat.

 

Er bestaat geen universeel aantal panelen voor elke boot. Wat wel universeel is, is de volgorde van rekenen: bepaal eerst uw dagelijkse verbruik, kies daarna de juiste accucapaciteit en vertaal dat vervolgens naar het benodigde totale zonnevermogen in Wp. Pas als u dat weet, bepaalt u of u uitkomt op één, twee of meerdere zonnepanelen.